Binlerce yıllık tarihi geçmişe sahip Kocaeli’de bir çok tarihi yapı mevcuttur.  Yıllarca unutulmuş bu tarihi eserler bir bir restore edilmektedir. Bu çalışma kapsamında Portakal Hafız Konağı, Süleymaniye Hamamı, Sırrıpaşa Konağı, Kapanca Sokak, Bağçeşme Namazgâh Şehitliği, Hüseyin Paşa Camii, Pertev Paşa Camii, Yumurtacı Camii, Orhan Camii ve Akçakoca Camii Hazîreleri gibi tarihi eserler yeniden gün yüzüne çıkıyor.

Kültürel mirâsımızın restore çalışmaları Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Tarihi Mekanlar ve Kent Estetiği Şube Müdürü Volkan Şenel başkanlığında devam ediyor.  Osmanlı Türkçesi kitâbelerin danışmanlığını yürüttüğümüz bu projede, Hüseyin Paşa Camii Haziresi mezar taşlarının restoresi tamamlandı.  Kitâbeler günümüz Türkçesi’ne çevrilip bilgi panoları halinde mezar taşlarının yanlarına yerleştirildi.

Nesrin Özbey & Serra Bostan

Eylül 2011, İzmit

2 YILLIK ÇALIŞMA SONUNDA

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Tarihi Mekânlar ve Kent Estetiği Şube Müdürlüğü’nün 2 yıllık çalışması meyvelerini verdi. 17. yüzyılın günümüze kadar varlığını koruyan tarihi yapılarından Yumurtacı Mescidi’nin haziresinde (dinsel yapıların yanında yer alan etrafı çevrili mezarlık) yapılan çalışmada eski mezar taşları bulundu. Hazire duvarında yer alan Osmanlı dönemi mezar taşları, uzmanlar denetiminde, duvar içerisinden çıkarıldı.

MEZARLARIN YANINA BİLGİ PANOLARI

Mezar taşlarının önümüzdeki günlerde temizliği, bakım, onarım ve tümlemesi ile konservasyonu yapılarak mescit haziresindeki yerlerine konulması planlanıyor. Ayrıca mezar taşlarının üzerindeki Osmanlıca yazılarda okunarak mezarların yanına bilgi panoları halinde konulacak. Bu çalışma ile de özellikle İzmit’in önemli bir mahallesi olan Hacı Hasan Mahallesi ile ilgili birçok bilinmeyen tarihi gerçek ortaya çıkmış olacak.

1- 1745 Yılında İzmit ve İznik’e Yapılmış Bir Gezinin Öyküsü /
Charles de Peyssonel (Çev.F.Yavuz ULUGÜN)

2006-İzmit, 60 Sayfa
2- Agora’da Dans&Düş (Şehr-i İzmit’e Dair) / Şakir BALKI

2005-İzmit-196 Sayfa

3- Akmeşe-2004 / Yakup ÖZKAN

2004-Adapazarı- 70 Sayfa

4- Anadolu’daki Ortaçağ Kalelerinin İncelenmesi Nikomedia /
Chive Foss (Çeviri: F.Yavuz ULUGÜN)

2002-Kocaeli-156 Sayfa

5- Anadolu’nun Geleneksel Halı ve Dokuma Sanatı İçinde Hereke
Fabrikası ( Saraydan Hereke’ye Giden Yol) / Prof.Dr.Önder KÜÇÜKERMAN

1987-İstanbul-248 Sayfa

6- Atatürk’ün İzmit Basın Toplantısı / İsmail ARAR

1969-İstanbul-90 Sayfa

7- Atatürk’ün Kocaeli Ziyaretleri – Kocaeli Üniversitesi

2003-Ankara-96 Sayfa

8- Bir Demet Türküdür İzmit I / Bekir KARADENİZ

2000-İzmit-685 Sayfa

9- Bir Demet Türküdür İzmit II. / Bekir KARADENİZ

2000-İzmit-685 Sayfa

10- Bir İzmitlinin Hasan Tahsin Elbeyoğlu’nun Anıları / Nail
İNAL

2005-İzmit-189 Sayfa

11- Bir Zamanlar İzmit / M.Hikmet BAYAR

2002-İstanbul-156 Sayfa

12- Bir Zamanlar İzmit / Nezih BAŞGELEN

1998-İstanbul-24 Sayfa

13- Bireyin Tarihteki Rolü Açısından Yahya Kaptan / Şener AKSU

2003-Kocaeli-290 Sayfa

14- Brunga-Yarımca Tarihi / Avni ÖZTÜRE

1971-İstanbul-139 Sayfa

15- Bütün Yönleriyle (Seçilmiş) Kocaeli-İzmit Bibliyografyası
(1932-2002) / Yrd.Doç.Dr. Mehmet SARIOĞLU

2003-Kocaeli-100 Sayfa

16- Çanakkale Cephesi’nde Şehit Olan Kocaelililer / Volkan ŞENEL

2006-İzmit-762 Sayfa

17- Değirmendere Çınarları / Değirmendere Belediyesi

1999-Ankara-96 Sayfa

18- Dünden Bugüne SEKA / Selüloz-İş Sendikası

1996-Ankara-130 Sayfa

19- Dünü ve Bugünü İle Gölcük / Selahattin BELDAĞLI

1991-İstanbul-224 Safya

20- Ekonomik ve Sosyal Göstergeler / Başbakanlık Devlet İstatistik
Enstitüsü

1998-Ankara

21- Ermeni Meselesi ve Tehcir / Yrd.Doç.Dr.Bekir GÜNAY

2006-Kocaeli-144 Sayfa

22- Ermeni Tehciri İZMİT (1914-1920) / Yrd.Doç.Dr. Bekir GÜNAY

2002-Ankara-160 Sayfa

23- Eski Dostlar / Savaş POYRAZ

1999-İzmit-290

24- Etnoğrafya Müzesi-Saatçi Ali Efendi Konağı / H.Avni
DİLBAZ-Emel BALLIK

2001-İzmit-32 Sayfa

25- GEBZE (16-19 Yüzyılda) / Doç.Dr. Gülfettin ÇELİK

2003-Gebze-500 Sayfa

26- GEBZE 2000 / Komisyon

2000-Gebze-270 Sayfa

27- Gebze Çoban Mustafa Paşa Külliyesi Restorasyonu (1961-1970)
/ Cahide TAMER

2004-İstanbul- 96 Sayfa

28- Geçmişin Aralığından Geleceğe Süzülen Işık / Seher Keçe
TÜRKER

2006-Kocaeli-122 Sayfa

29- Geçmişte ve Günümüzde Halıdere / Ahmet Nezih GALİTEKİN

1999-İstanbul-312 Sayfa

30- Geçmişte ve Günümüzde Yeniköy / Volkan ŞENEL

2006-İzmit-224 Sayfa

31- Gölcük Örcün Köyü ve Baba Sultan Zaviyesi / Ahmet Nezih
GALİTEKİN

1998-İstanbul-216 Sayfa

32- Gölcük Tarihçe ve Kültür Mirası Eserler / Ahmet Nezih
GALİTEKİN

2005-İstanbul-416 Sayfa

33- Her Yönüyle Kocaeli / Fatih ÖNCÜ

1992-İstanbul-90 Sayfa

34- İstiklâl Savaşı’nda Kocaeli Bölgesindeki Harekat / Kazım
ARAS

1936-İstanbul-176 Sayfa

35- İzmit Antik Su Sistemleri ve Paşasuyu / Müzeyyen ÜNAL

2001-Kocaeli-88 Sayfa

36- İzmit Bekirpaşa / Bekirpaşa Belediyesi

2005-İzmit-128 Sayfa

37- İzmit Mehmed Bey Nam’ı Diğer Fevziye Cami-i Şerifi/ Ahmet
Nezih GALİTEKİN

2002-İstanbul-236 Sayfa

38- İzmit Milletvekilleri / Kocaeli Üniversitesi

2006-İzmit-352 Sayfa

39- İzmit Su Yolları / Taner AKSOY

2000-İzmit-38 Sayfa

40- İzmit Şehri’nin Muhtasar Tarihi / Dr. Clamens BOSCH
(Terc:O.Nuri Arıdağ)

1937-İstanbul-45 Sayfa

41- İzmit Tarihi ve Eski Eserler Rehberi / Nezih FIRATLI

1959-İstanbul-70 Sayfa

42- İzmit ve Çevresel Tarihi / Rifat YÜCE (Kısaltan Dr.Metin
YÜCE)

1998-İstanbul-160 Sayfa

43- İzmit’i Aramak / Cemal TURGAY

1998-İzmit-70

44- İzmit’in Fetih Simgesi Orhan Camii (Gazi Süleyman Paşa Camii)
/ Volkan ŞENEL

2007-Kocaeli

45- İzmit’te Çocukluğum (II.Dünya Savaşı Yılları) / Merzuka
YAZICI

2004-İzmit-192 Sayfa

46- İzmit’te Türk Eserleri / Engin ÜRKMEZ

2006-Kocaeli-278 Sayfa

47- İzmit’te Zaman (Kent Üzre Ol Vukuat-ı Hikayat) / Şakir BALKI

1995-İstanbul-160 Sayfa

48- İzmitli Üç Yazar / Şakir BALKI

2004-İzmit-91 Sayfa

49- İzmitli Yıllar / Tanju CILIZOĞLU

1994-208 Sayfa

50- Kandıra Sempozyumu ve Kurultayı / Kocaeli Büyükşehir
Belediyesi-Kandıra Kaymakamlığı

2005-İzmit-250 Sayfa

51- Kandıra Türkmenlerinde Doğum, Evlenme ve Ölüm / Yrd.Doç. Dr.
Işıl ALTUN

2004-İzmit- 416 Sayfa

52- Kaptan-ı Derya Karamürsel / Erdoğan ÖZDEMİR

2004-Kocaeli-440 Sayfa

53- Kenti Gözleyen Kule-İzmit Öyküleri / Sedat Tuna YALINCAN

1998-142 Sayfa

54- KOCAELİ 2001 / Kocaeli Valiliği

2001-İstanbul-370 Sayfa

55- Kocaeli Çevresinde Nüfus, Çevre ve Kalkınma Konferansı /
Türkiye Çevre Vakfı

2002-Ankara-168 Sayfa

56- Kocaeli Deprem Sonrası Demografik Ekonomik ve Sosyal Durumu
/ İzmit Kent Kurultayı

2000-İzmit- 234 Sayfa

57- Kocaeli Ereğli Beldesi Kitabeleri/ Ahmet Nezih GALİTEKİN

2001-İstanbul-64 Sayfa

58- Kocaeli Günümüz Şiiri Antolojisi / İhsan TOPÇU

2005-İzmit-260 Sayfa

59- Kocaeli İli Ağaçlı Kazası Temettuat Defterleri / Ali KINAY

2005-İzmit-294 Sayfa

60- Kocaeli Meclis-i Umumi Zabıtnamesi (1927) / Kocaeli
Dokümantasyon Merkezi

2007-Kocaeli-580 Sayfa

61- Kocaeli Sanayi Rehberi / İzmit Ticaret ve Sanayi Odası

1974-İzmit-330 Sayfa

62- Kocaeli Su Medeniyeti Tarihinden Bir Damla / Ahmet Nezih
GALİTEKİN

2006-İstanbul-212 Sayfa

63- Kocaeli Tarihinden Sayfalar / Prof.Dr.Atilla ÇETİN

2000-İzmit-160 Sayfa

64- Kocaeli Tarihi-Osmanlı ve Ulusal Kurtuluş Savaşı Döneminde
Kocaeli / F.Yavuz ULUGÜN

2002-İzmit-232 Sayfa

65- Kocaeli Turizm Rehberi

Tarihsiz-İzmit-52 Sayfa

66- Kocaeli ve Çevresi Tarihi Bithyia-Arkeolojik,
Epigrafik,Numizmatik Bibliyografya / F.Yavuz ULUGÜN

2006-İzmit-270 Sayfa

67- Kocaeli ve Çevresinde İnanç Turizmi / F.Yavuz ULUGÜN

2001-İzmit-72 Sayfa

68- Kocaeli ve Marmara Bölgesi / Rifat GÖKÇEN

1990-İstanbul-50 Sayfa

69- Kocaeli Yöresi Güldestesi / Muhittin BAKAN

1996-İzmit-150 Sayfa

70- Kocaeli’nin Spor Tarihi / Levent ATALI

2006-Kocaeli-302 Sayfa

71- Kocaeli’ye Yerleşen Mübadil Muhacirler ve Akmeşe Tarihi /
Hüseyin ÖĞÜTCEN-Kevser ÖĞÜTCEN

2006-İstanbul-112 Sayfa

72- Kocaeli-Sakarya Tarihinden / Prof.Dr.Atilla ÇETİN

2004-Kocaeli-272 Sayfa

73- Kutsanmış Topraklar Armaş ve Ermeniler / Nurdan İPEK

2006-İstanbul- 144 Sayfa

74- Leyla ATAKAN / Kocaeli Üniversitesi

2002-Ankara-85 Sayfa

75- M.Sabri Yalım’a Armağan / Kocaeli Dokümantasyon Merkezi

2001-İzmit-216 Sayfa

76- Milli Mücadele’de İzmit Sancağı / Dr.Yusuf ÇAM

1993-İstanbul-272 Sayfa

77- Milli Mücadele’de Servetiye Cephesi / Ali ÜZMEZ

2006-İzmit-256 Sayfa

78- Nicomedi’anın Büyülü Yüzü İzmit / Şakir BALKI

1999-İzmit-224 Sayfa

79- Nicomedia Masalları / Ufuk SAKA

2004-İstanbul-128 Sayfa

80- Nicomedia Yöresindeki Yeni Bulgularla İzmit Tarihi / Avni
ÖZTÜRE

1981-İstanbul-228 Sayfa

81- O Yılları Yaşamak (İzmit Sinemaları) / Şakir BALKI

2001-İzmit-64 Sayfa

82- Osmanlı Belgelerinde Darıca / Doç.Dr.Said ÖZTÜRK

2005-İstanbul-630 Sayfa

83- Osmanlı Dönemi Gölcük Mezar Taşları/ Ahmet Nezih GALİTEKİN

2000-İstanbul-288 Sayfa

84- Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İzmit Çuha Fabrikası (1844-1920) /
Hilal KARAVAR

2006-Kocaeli-124 Sayfa

85- Seka Tarihi / Seka Genel Müdürlüğü

1996-Ankara-498 Sayfa

86- Seyyadane Bir Cevalan (Beykoz’dan İzmit Körfezi’ne Bir Av
Gezisi / Ahmed Mithat (Haz. Sami Önal)

2005-İstanbul

87- Şampiyonluk Yolunda Kocaelispor (25.Yıl)

1991-İzmit- 250 Sayfa

88- Tarih Öncesi & Helenistlik Dönem Bithynia / KYÖD Tarih
Araştırmaları Gurubu

2004-İzmit- 264 Sayfa

Kaynak; http://www.kocaeli.bel.tr

PERTEV PAŞA ( YENİ CUMA) CAMİİ- PERTEV PAŞA ÇEŞMESİ

Karabaş Mahallesi, Yeni Cuma Caddesi, D- 100 karayolu kenarı.

ORHAN CAMİİ- ORHAN (CANFEDA KETHÜDA KADIN) ÇEŞMESİ

Bağçeşme mevkii, Orhan Caddesi.

FEVZİYE (MEHMET BEY) CAMİİ

Kemalpaşa Mahallesi, Hürriyet Caddesi.

YUMURTACI ( HACI HASAN ) CAMİİ- YUMURTACI ÇEŞMESİ

Hacı Hasan Mahallesi, Sırrı Paşa Caddesi.

HÜSEYİN PAŞA CAMİİ

Avcılar, Çukurbaş Mahallesi, Kayabaşı Sokak.

AKÇAKOCA ( DERE) CAMİİ

Yukarı pazar, Akçakoca.

AKÇA CAMİİ

Çarşı Merkezi, Karabaş Mahallesi, Akça Cami Caddesi.

İMARET ( ABDÜSSELAM) CAMİİ

İmaret Sokağı, Redif Dairesi güneyi.

ALACAMESCİT CAMİİ

Veliahmet mahallesi, Alaca Yokuşu, Hacı Kasım Sokak.

YALI (ÇALIK AHMET) CAMİİ

Halkevi meydanı, Yalı Caddesi.

ARAPZÂDE CAMİİ

Hacı Hızır Mahallesi, Mantar Çeşme Sokak.

-ÇEŞMELER-

YENİ ( ALİ AĞA) ÇEŞME

Hacı hasan Mahallesi, Yeni Çeşme Sokak.

EMİNE HANIM ÇEŞMESİ

Hacı Hasan Mahallesi, Kapanca Çıkmaz Sokak.

KERTİL ( KAYNAK) ÇEŞME

Hacı Hasan Mahallesi, Kaynak Çeşme Sokak.

ZELİHA HANIM ÇEŞMESİ

Kozluk Mahallesi, Yumurtacı Sokak.

ÇAKMAKLI ÇEŞME

Orhan Mahallesi, Camialtı Sokak.

TOPÇU ÇEŞME

Bağçeşme Yolu, Topçular Mahallesi.

MANTAR ÇEŞME

Hacı Hasan Mahallesi, Mantar Çeşme Sokak üzeri.

TAHSİN EFENDİ ÇEŞMESİ

Yumurtacı üstü, Hacı Hasan Mahallesi.

KABARAN ÇEŞME

Hacı Hasan Mahallesi, Kabaran Sokak.

50. YIL ÇEŞMESİ

Yeni Hamam Caddesi, Kolordu Binası karşısı.

-DİĞER-

NAMAZGÂH ŞEHİTLİĞİ

Bağçeşme, mezarlıklar mevkii.

KASR-I HÛMAYUN

Hürriyet Caddesi, Vali konağı ve saat Kulesi arkası.

SAAT KULESİ

Hürriyet Caddesi, Atatürk Heykeli ve Av Köşkü arası.

Bitinya Kralı Nikomed tarafından kurulan İzmit şehri, coğrafi konum itibariyle Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan önemli ticaret yollarının geçtiği bir nokta üzerinde bulunmaktadır. Bu jeopolitik ve stratejik konumun doğal sonucu olarak, İzmit her dönem ilgi duyulan bir şehir olmuş, bu kent için birçok medeniyet birbirleriyle sürekli mücadele etmişlerdir.

Uzun bir süre Roma ve Bizans’ın egemenliği altında kalmış olan İzmit, Osmanlı Sultanı Orhan Gazi tarafından 14. yüzyılın ikinci çeyreğinde fethedilerek, bir Türk yurdu haline getirilmiştir.

Fetihten sonra Osmanlı coğrafyasının farklı bölgelerinden getirilerek bu şehre iskân edilen Türk oymak, aşiret ve cemaatleri, İzmit’in yeniden inşa edilmesinde önemli gayretler sarf etmişlerdir.

İzmit’in Türkleşmesi ve İslamlaşması dönemini başlatan bu unsurların sosyolojik tabakalarını inceleyen herhangi bir çalışmanın şuana kadar yapılmamış olması büyük bir eksikliktir. Bu eksikliğin en büyük nedeni Osmanlı Devleti’nin ilk zamanları hakkında bilgi içeren kaynakların yetersiz olmasıdır.

Tarih ilmiyle meşgul olan araştırmacıların karşısına çeşitli kaynaklarda zaman zaman bazı bilgiler çıkmaktadır. Ama şüphesiz ki, bu konuyla ilgili asıl ana kaynak merkezi Osmanlı Arşivi’dir. Başbakanlık’a bağlı olan bu arşivde yapılabilecek uzun ve detaylı bir araştırma sonucu önemli bilgiler elde edilebilir.

Osmanlı Arşivi kaynaklarının dışında; Cevdet Türkay’ın “Başbakanlık  Arşivi Belgelerine Göre Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve Cemâatler”, Cengiz Orhonlu’nun “Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretlerin İskanı”, Ahmet Refik Altınay’ın “Anadoluda Türk Aşiretleri”, Faruk Sümer’in “Oğuzlar(Türkmenler)”, Yusuf  Halaçoğlu’nun “XVIII.Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskan Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi” adlı çalışmalar, bu konular hakkında bilgi içeren önemli eserlerdir.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki bazı belgeler ve yukarıda isimleri zikredilen yazarların eserlerinin ışığı altında, Kocaeli’ne yerleştirilen -çoğu Türkmân ve Yörükân taifesinden olan-  oymak, aşiret ve cemâatler hakkında önemli bilgilere ulaşılmıştır.

Volkan Şenel

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İzmit’in en eski tarih eserlerinden olan ve 600 yıllık tarihi bulunan Süleymaniye Hamamı’nın da onarımını yaptırıyor.

Restorasyonu devam eden Süleymaniye Hamamı ve Sırrı Paşa Konağı’nda, Horasan harcı olarak bilinen özel sıva ile aslına uygun olarak onarılıyor. Özel sıvanın üzerine ise yine aslına uygun olan kalem işi nakkaş işlemeler, Dolmabahçe Sarayı’nı orijinaline göre yapan Kültür Bakanlığı onaylı uzmanlar tarafından yapılacak.

Restorasyonu tamamlandıktan sonra halka açılacak olan Sırrı Paşa Konağı’nı dolaşan Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Ersin Yazıcı, konakta sanatsal ve kültürel etkinliklerin yapılabileceğini belirtti. Kentin en önemli tarihi eserlerinden biri olan konağın bahçesindeki özel ahşap atölyesini de inceleyen Ersin Yazıcı, Bahçede işlenecek olan kuru çam ağaçları, konağın eski yapısına uygun olarak işlenmesi talimatını verdi. Tüm çalışmaların bitmesinden sonra vatandaşa hizmetine açılacak olan konak, hem tarihi dokusuyla hem de eşsiz körfez manzarasıyla tarih severlerin vazgeçilmez mekânı olacak.

HAMAMIN KUBBESİ ORTAYA ÇIKTI

Öte yandan tarihi bölgede 600 yıl önce yapılan Süleymaniye Hamamı’nda, çevre duvarlarında güçlendirmeler yapıldı. Hamamın iç duvarlarındaki çatlaklar giderildikten sonra, sıva işlemleri başladı. Hamamın içindeki ısıtma sistemlerini sağlayan, külhan ve cehennemlik bölümlerinin üzeri, özel üretim cam ile kaplanıp, ışıklandırma sistemleri ile aydınlatarak tarihsel doku ortaya çıkarılacak. Yakın zamanda restorasyonu bitecek olan yapının bilgi evi olarak kullanılması planlanıyor.

(Cihan Haber Ajansı)

Meclis-i Vükelâ

Müzakerâtına Mahsûs Zabıtnâme 

Hülâsâ-i Meâli

İzmit ve havâlisi kumandanlığı tarafından memuriyet-i mahsûsa ile Bolu’ya gönderilen ve kuvâ-yı bâğiye tarafından ahiren mahdûmuyla beraber salben şehid edilen erkân-ı harb binbaşısı Hayri Bey’in ailesine kuvâ-yı inzibâtiye kararnâmesi mucebince tahsis olacak maaş ve itâsı icab eden mükafât-ı nakdiye hakkında harbiye nezaretinin 9 Haziran Sene 1336 tarihli tezkiresi okundu. 

Anadolu coğrafyasında hangi şehre giderseniz gidin, Osmanlı kokan eski mezarlıklarla karşılaşırsınız. Çoğunlukla cadde, sokakların bitişiğine, camilerin yanı başına, külliyelerin içerisine yapılmış olan mezarlıklar, oradan geçenlere ötelerden bir şeyler fısıldarlar.

Bizim toplumumuzda mezarlıklar insanlarla öylesine iç içedir ki, herhangi bir yerden bir yere giden kişi mezarlığın içerisinden geçebilmekte, oranın yanı başında durup dinlenebilmekte, mezar taşlarına bakarak uhrevi düşlere dalabilmektedir.

Eski bir Osmanlı şehri olan İzmit’te de bu böyledir. Pertev Paşa Külliyesi (Yeni Cuma Camii), Hüseyin Paşa Camii, daha düne kadar Mehmet Bey Camii (Fevziye Camii) haziresi, Cumhuriyet Parkı’ndaki mezarlık insanların yanı başındadır.

Ama İzmit’teki mezarlıkların en ilgi çekici olanı ise Bağçeşme mezarlığıdır. Bu mezarlığın, İzmit tarihinde ayrı bir yeri vardır. Bir tarihçi olarak şunu rahatlıkla ifade edebilirim ki,İstanbul için Karacaahmet Mezarlığı ne kadar önemli ise, İzmit içinde Bağçeşme Mezarlığı da o kadar önemlidir.

Zira, bu mezarlık ait olduğu kentin tarihsel süreci içerisinde rolünü oynamış ve tarih sahnesinden çekilmiş nice insanları taşımaktadır içerisinde. Bağçeşme Mezarlığı, İzmit tarihini ve bu tarihle bütünleşmiş birçok şahsiyeti üzerinde yatıran bir yatak gibidir…

Ve nice şahsiyetler vardır Bağçeşme Mezarlığı’nda… Nice şahsiyetler…
Nice kahramanlar, nice yiğitler, nice şehitler, nice manevi dinamikler, nice garipler…

Sizlere Bağçeşme Mezarlığı Namazgâh Şehitliği içerisindeki ebedi istiratgahında yatan bir kahramanı tanıtmak istiyoruz. Türk havacılık tarihinin ilk pilotlarından birisi olan, Remzi Bey’i.

Şehit Remzi Bey’in Hayatı Hakkında

Remzi Bey, 1895 yılında İstanbul’da doğar. 1906’da Küçük Subay Okulu’ndan mezun olur. Yeşilköy Tayyare Okulu’na devam ederek bu okulu başarıyla bitirir ve pilot olur. Bir süre sonra İzmit Üçüncü Tayyare Bölüğü’nde göreve başlar.

28 Şubat 1923 tarihinde bir görev uçuşu sırasında tayyaresi arızalanıp, İzmit Körfezi’ne çakılmasıyla 28 yaşında şehit olur.

Mezarı Mehmet Bey Camii (Fevziye Camii) haziresinde gömülü iken, hazirenin İzmit Namazgâh Şehitliği’ne nakli ile Remzi Bey’inde mezarı taşınır.

Remzi Bey’in Mezar Kitabesi

-Hüvelbaki
-Sevgili şehidimiz Remzi Bey güzel İzmit’in
-Üzerinde ilk taşıdığı sevimli hilalinin tealisine
-Uçarken düştü şimdi ruh-ı mübareki el’an nur
-Hilalile havada fakat kıymeddar vücud bu kitabe
-Altında medfundur
-Sevimli tayyarecimizin
-Ruh-ı mukaddesine
-Fatiha

Fi 28 Şubat 1339 (1923)

Mezar Kitabesinin Önemi

1923 yılında Osmanlıca olarak mermer üzerine yazılan mezar kitabesi, hem yazılış şekli hem de üzerindeki süslemeleriyle oldukça dikkat çekicidir.

Kabartma karakterli olan kitabe üzerinde, ay yıldızlı hilali çevreleyen kartal kanadı süslemesi bulunmaktadır. Havacılık alanında uçmayı temsil eden bu figür, mezar kitabesi üzerinde oldukça başarılı bir şekilde işlenmiştir.

Şehit Pilot Remzi Bey mezar kitabesi, Kocaeli’nde bu formda yapılmış tek ve en önemli örnektir.

Vatanımızın birlik ve beraberliğini, bölünmez bütünlüğünü korumak için hayatlarını feda eden bütün şehit pilotlarımızı rahmet ve mağfiretle anıyoruz…

Şehit Pilot Remzi Bey

Pilot Remzi Bey’in namazgah şehitliğindeki mezarı

Şehit Pilot Remzi Beyin Mezar Kitabesi

Tayyare Madalyaları

Cumhuriyetin ilk yıllarında kullanılan uçaklar

Tayyare Cemiyeti İzmit Şubesi yöneticileri

Kaynakça

• K.D.M Bülteni, Nihat Durak
• Cemal Turgay, Ben, İzmit, İşte Suretim (Fotoğraflarla Bir Kentin Hikayesi, İstanbul, 2008
• Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Fotoğraf Arşivi

Volkan Şenel

Tarihçi- Yazar

http://www.kocaeliaydinlarocagi.org.tr/

İlimiz Merkez İlçe İzmit Kozluk Mahallesi İstasyon Caddesi üzerinde bulunan Eski Gar Alanı , 21 dönüm olup planı Alman Otto Ritter tarafından çizilmiş, 1873-1910 tarihleri arasında alan içindeki yapılar inşa edilmiştir. Eski Gar ve Ambar Binaları bir bütün halinde değerlendirilmiş, restorasyon çalışmaları tamamlanarak Eski Gar Binası Kocaeli Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, kompleks içinde kalan Ambar Binası ise Restaurant olarak hizmet vermektedir. Bu alanın eski demiryolu güzergahında bulunması nedeniyle düzenlenen vagon restaurant Türkiye’de ilk örneklerindendir.

Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesi olarak hizmet veren alan içinde Tamir Atölyesi, Su Deposu, Lojman Binası yer almaktadır. İki adet Tekel Deposu birleştirilerek (Arkeolojik ve Etnografik eserler için) teşhir salonları oluşturulmuştur. Arkeoloji ve Etnoğrafya Müzesinde Paleolitik, Helenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergilenmektedir.

Kasr-ı Humâyûn-Saray Müze (Sultan Abdulaziz’in Av Köşkü) 

Demiryolunun kuzeyinde Saat Kulesinin yanındadır. Kasr-ı Hümayun, İzmit’in merkezinde müştemilatı ile birlikte geniş bir alanda yer alır. 

    İlk kez IV. Murat döneminde ahşap temeller üzerinde inşa edilmiştir. Ancak yangın ve deprem nedeni ile yıkıldığı anlaşılmıştır. Günümüze ulaşan yapı; Sultan Abdülaziz döneminde (1861-1876) yapılan saraydır. 

    Neo–Klasik üslupta, Avrupa-Barok stilinde, iki katlı olup cephesi mermer kaplıdır. Binanın tavan süslemeleri Fransız ressam SASON’un eseridir. Süslemelerde, Osmanlı arması, Abdülaziz’in tuğrası, bayrak, mızrak, balta ve kılıçtan oluşan grup motifleri, çiçek ve meyve bezemeleri bulunmaktadır. 

Sarayın namaz kılınmayan serbest bölgesini içine alan alt kat salon tavanında, geyik ve aslan motifleri bulunur. Sarayın alt kat zemini mermer, üst kat ahşap mermer parke döşemelidir. 

                                                                                                      Mimarı Balyan kardeşlerden Amira Karabat BALYAN’dır. Kasr-ı Hümayun’un en önemli özelliği İstanbul dışında yapılan tek saray olmasıdır

1967 yılına kadar Vilayet ve Ziraat odaları olarak hizmet veren saray binası, bu yıldan sonra İzmit müzesi olarak kullanılmış, 1992 yılında restorasyona alınan müze 17 Ağustos 1999 depremi ile ağır hasar görmüştür. Valiliğimizce İl Özel İdaresi Bütçesinden 2004 yılında restorasyona başlanmış ve 2005 yılında tamamlanmıştır. İç tefrişi tamamlanan Kasr-ı Hümayun, SARAY MÜZE olarak 16 Ocak 2007 tarihinde hizmete açılmıştır.

Ziyaret Günleri: Salı, Perşembe ve Cumartesi
Ziyaret Saatleri: 09.00-16.30

http://www.kocaeli.gov.tr/

Kocaeli Arkeoloji Müzesi

Kocaeli’nde müzecilik çalışmaları SEKA Kağıt Fabrikası’nın temel kazısında ortaya çıkan eserlerin ve çevredeki dağınık durumda bulunan mimari parçaların ve heykellerin bir araya getirilmesi amacıyla 1938 yılında başlamıştır. Toplanan bu eserler Kocaeli Merkez İlkokulu’nda, daha sonra da Sümer İlkokulu’nda koruma altına alınmıştır. II.Dünya Savaşı yıllarında İzmit Kağıt Fabrikası’nın arazisi içerisinde bir müze kurulması düşünülmüş, ancak bu çalışma mümkün olamayınca da toplanan eserler 1947 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne götürülmüştür. Bundan sonra İzmit’te Sultan Abdülaziz Sarayı Milli Eğitim Bakanlığı’nca restore edilmiş, Sümer İlkokulu’nda bulunan ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne götürülmeyen büyük boy eserler sarayın bahçesine nakledilmiştir.

Abdülaziz Sarayı’nın müze yapılmak üzere restorasyonu tamamlandıktan sonra Valilik Makamı olarak kullanılmış ve müzenin açılması da ertelenmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı sarayın müze için tahsisini sağlamıştır. Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü saray içerisinde teşhir ve tanzim düzenlemelerini yaparak Kocaeli Müzesi’ni 28 Haziran 1967 tarihinde hizmete açmıştır.

Müzede eserler arkeoloji ve etnoğrafya olarak iki ayrı bölümde sergilenmiştir. Sarayın zemin katında giriş holü ile sağ ve solundaki salonlarda mermer kabartmalar, mimari parçalar, alınlıklar, Kandıra’nın Kumköyü’nde bulunmuş Medusa başı, MÖ.III.yüzyıla tarihlenen steller, Kandıra’nın Kumköyü’nde bulunan erkek ve kadın mermer heykelleri, Roma dönemine ait kartal, kybele heykelleri teşhir edilmektedir. Ayrıca çeşitli dönemlere tarihlenen pişmiş toprak ve madeni eserler de vitrinler içerisinde bulunuyordu. İzmit’in doğu nekropolü olan Kanlıbağ Tümülüsü’nden çıkan objeler, Konca Mezar Anıtı’nda bulunan kandil ve keramikler de onları tamamlıyordu. Müzenin üst katı Sultan Abdülaziz’in İzmit’i ziyareti için hazırlanmış eşyaları içermektedir. Burada XIX.yüzyıla ait saray eşyaları, konsollar, aynalar, saatler, şamdan takımları, yazı takımları ve bir vitrin içerisinde de Nicomedia (İzmit) şehri adına basılan sikkeler, Roma sikkeleri, Bizans sikkeleri ve İslami sikkeler onları tamamlıyordu.

Müze bahçesinde tersane kitabesi 1863, lahitler, lahit kapakları, MS.III.yüzyıla tarihlenen araba yarışını gösteren kabartma ve mimari parçalar sergilenmekte idi.

Kocaeli Arkeoloji Müzesi Sultan Abdülaziz sarayının yeniden restore edilmesi nedeniyle restorasyonu tamamlanan Saatçi Ali Efendi Konağı’na, ardından da Kocaeli Fuar alanında yeni yapılan müzeye Bitinya ile Nicomedia dönemine ait Helenistik, Roma ve Bizanslılara ait eserler Kocaeli Fuar alanına taşınmıştır.

Kocaeli Etnoğrafya Müzesi (Saatçi Ali Efendi Konağı)

Kocaeli Veli Ahmet Mahallesi’nde, Alacamescit Gümüşlü Sokağı’nda bulunan Saatçi Veli Efendi Konağı diye tanınan bu yapı 1774 yılında yapılmıştır. XVIII.yüzyılın Türk sivil mimari örneklerinden olan bu konak, ağaç işleri, kalem işleri ve mimari yapısı ile döneminin örneklerinden birisidir.

Konağın bodrum katı kagir, diğer iki katı ahşap olarak yapılmıştır. Bodrum katı kayagan taşı ile döşenmiştir. Tavanı ahşap kaplamalıdır. Zemin katında sofa etrafında üç oda, mutfak ve yarı gömme bir balkon bulunmaktadır. Üst katta ise biri başoda olmak üzere sofaya açılan üç odası vardır. Konağın oda ve sofalarının duvarları bitkisel ve geometrik kalem işi ile bezelidir.

Saatçi Ali Efendi Konağı Kültür Bakanlığı tarafından kamulaştırılmış ve onarılmıştır. Bundan sonra Kültür Bakanlığı’nca Etnoğrafya Müzesi olarak 1987’de ziyarete açılmıştır.

Konak yöresel etnoğrafik eşyalarla düzenlenmiştir. Giriş katı ile orta sofada Kocaeli’nin Kandıra ilçesinde yakın tarihlere kadar evlerde dokunan Kandıra Bezi dokuma aletleri sergilenmektedir. Giriş katının ilk odası mutfak olarak düzenlenmiştir. Burada ahşap mutfak dolapları, ahşap ocak nişi ve raflarda bakır mutfak malzemeleri bulunmaktadır. Kocaeli günlük yaşamı yöresel giysiler içerisindeki mankenlerle burada canlandırılmıştır.

Üst kat sofasının güneybatısındaki oturma bölümü bir oda olarak düzenlenmiş, pencere önüne sedirler yerleştirilmiştir. Bu sedirlerin üzerinde kilimler, cicim yastıklar, ortada kapaklı mangal, pirinç tepsi içerisinde semaver ile kahve takımları sergilenmiştir. Yine üst katta gelin odası düzenlenmiş, burada bebeğini uyutan anne, kadife bindallı giysi içerisinde tasvir edilmiştir. Ayrıca burada ahşap çeyiz sandığı, aynalı konsol, bakır mangal, ajur işlemeli beşiğe de yer verilmiştir. Bu katta ayrıca vitrin içerisinde kandıra Bezi el işlemeleri, gümüş kemerler, gümüş takılar, fincan zarfları ve telkari şekerlikler de sergilenmektedir.

Konağın aynalı salonunda saatler, kömür ütüleri, aslan başlı baston, pirinç gaz lambası, pirinç kapaklı mangal, bakır sahanlar ve çeşitli dokuma örnekleri, para keseleri, nalınlar, tepelikler, küpe ve mühürler de bulunmaktadır.

Veli Ahmet Mahallesi Kocaeli
Tel : (0262) 321 22 74
Faks : (0262) 325 53 54

Osman Hamdi Bey Evi ve Müzesi

Kocaeli, Gebze İlçesi Eskihisar Köyü’nde 1884 yılında yaptırdığı, yaşamının bir bölümünü geçirdiği, I. Dünya Savaşı’nda bir süre karargah komutanına tahsis edilen, İsmet İnönü’nün Kurtuluş Savaşı sırsında birkaç gün kaldığı, Atatürk’ün de 1933 yılında geldiği köşk, Kültür Bakanlığı tarafından 1966 yılında kamulaştırılmış, 29 Eylül 1987 yılında da Osman Hamdi Bey Evi ve Müzesi olarak açılmıştır.

Osman Hamdi Bey Eskihisar’ı babasının Gebzede’ki konağında iken küçük yaşlarda tanımış, sonraki yıllarda, deniz kıyısındaki köşkü, resimhane, kayıkhane ve müştemilat binalarını kendisi çizerek 1884’de yaptırmıştır. İki katlı bu köşkün giriş katındaki ahşap kapılarını 1901-1903 yıllarında tabloları kadar değerli resimlerle süslemiştir.

Osman Hamdi Bey Köşkü iki katlı ahşap bir yapıdır. Taş temeller üzerine ahşap malzeme ile yapılmıştır. Köşkün denize yönelik ahşap direkli bir verandası ve onun üstünde bir balkonu bulunmaktadır. Üzeri kırma çatı ile örtülüdür.

Osman Hamdi Bey öldükten sonra, 23 Şubat 1910’da büyük bir devlet töreni ile vasiyeti üzerine Eskihisar’a getirilmiş ve köşkünün bahçesine gömülmüştür. Üzerindeki mezar taşı Selçuklu dönemine ait bir mezar taşıdır. Bakanlar Kurulu kararı ile bu taş mezarı üzerine dikilmiştir. Mezar taşı da, üzerindeki yazı frizleri ve taş işçiliği yönünden önemli bir eserdir.

Kocaeli Müzesi’nin yönetiminde olan müzede Osman Hamdi Bey’e ait eşyalar, tablolarının reprodiksiyonları, kendisine ve ailesine ait fotoğraflar sergilenmektedir.

Eskihisar Köyü Gebze
Tel. (0262) 321 22 74

Gayret Gemi Müzesi

Kocaeli T.C.G. Gayret Müzesi Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın yönetiminde bir gemi müzesidir. ABD başta olmak üzere Avrupa’nın bazı devletlerinde tarihte iz bırakmış gemiler müzeye dönüştürülmüştür. Yılar öncesi gemi müzeciliği düşüncesi bizim yönetimlerde de düşünülmüş olsa idi Türk deniz tarihinde önemli bir yeri olan Yavuz Zırhlısı da müzeye dönüştürülebilirdi.

Gayret Gemisi 1973 yılında Türk Deniz Kuvvetleri’ne katılmış 1995 yılında da hizmetten çekilmişti. Gemi Gölcük Tersanesi’nde onarıldıktan sonra 1997’de Müze ve Sanat Galerisi olarak halkın ziyaretine açılmıştır. Gayret Gemisi’nin, Köprüüstü, Savaş Harekât Merkezi, Komutan Kamarası, Mutfak ve Çamaşırhane gibi bölümleri orijinal olarak ziyaretçiye sunulmaktadır. Ayrıca ziyaretçiler için oturup dinlenecekleri açık ve kapalı kafeteryalar da gemi içerisinde bulunmaktadır. Bunun yanı sıra gemide sergi alanlarına da yer ayrılmış, sanat ağırlıklı sergiler burada yapılmaktadır.

İzmit Tren Garı arkası, Yelken Kulübü yanı.
Tel: (0262) 323 33 83

Gölcük Deniz Müzesi

Kocaeli Gölcük ilçesinde Genel Kurmay Başkanlığı’nda Türk Deniz Tarihini topluma yansıtabilmek için kurulan Gölcük Deniz Müzesi 1976 yılında ziyarete açılmıştır.

Müzede Türk denizciliğinin XI-XX. yüzyıl arasındaki tarihi çeşitli objeleri, fotoğrafları ve haritaları sergilenmektedir. XIV. Yüzyılda yapılan ilk gemi toplarının, Alanya Tersanesi’nin resimleri, Beylikler ve Osmanlılar döneminin ünlü denizcilerinin tanıtımı, ünlü denizcilik olayları, deniz savaşları, Fatih Sultan Mehmet’in Osmanlı kadırgalarını Haliç’e indirişi, Osmanlıların Malta Adası’nı 1565’de ele geçirişi müzenin belli başlı konularından birkaç örnektir. Ayrıca Cumhuriyetin başlangıcından itibaren Deniz Kuvvetleri’nin görev almış gemilerinin fotoğraf ve bilgileri panolarda izleyiciye anlatılmaktadır.

Deniz Müzesi’nde XVII. yüzyılda kullanılmış ağızdan dolma kaval topları, XVIII-XIX. yüzyıllarda yapılmış çakmaklı kapsüllü ve tek fişek hazneli tüfekler, 1887-1898 yıllarında giyilen denizci giysileri de sergilenmektedir.

Atatürk’e ayrılan galeride Atatürk’ün Milli Mücadele için Bandırma yolcu gemisi ile Samsun’a seyahati ve Cumhuriyetin ilanından sonraki yıllarda savaş gemilerimizin yaptığı geziler harita üzerinde belirtilmiştir.

Kıbrıs Barış Harekatı sırasında (20 Temmuz 1974) ele geçirilen Rum hücumbotları, Yavuz Kruvazörüne ait dörtlü torpido kovan grubu, 45’li füme ve klâsik torpidolar, Türk yapısı demirli mayınlar, Mobil Krupp topları, dekovil lokomotif ve vagonları, 1923’de kullanılan topçu mesafe aleti de müzenin bahçesinde sergilenmektedir.

Gölcük Deniz Kuvvetleri Garnizonu
Tel: (0262) 414 66 01/ 30 81

http://www.kenthaber.com/

Adapazarı’na 70 km mesafede bulunan bu şirin yerleşim yeri, tarihten gelen mimari dokuyu bütünüyle yansıtan ahşap evleri, tarihi eserleriyle Osmanlı özelliğini korumaktadır. Gezenlerine tarihi bir güzellik, revnaklı bir esinti sunmaktadır.

Taraklı’nın tarihini hızlı geçiyorum, çünkü size bu ilçeden bahsedeceğim ayrı bir konu var: “Osmanlı Dönemi Taraklı’nın Mezar Taşları”.

Mezar taşları önemli. Çünkü mezar taşları bir milletin tarihi belleği, tarihi belgeleridir. Bir noktada o coğrafyada kimlerin yaşadığını gösteren en önemli kanıtlardır. Bir milletin tapu senetleridir. Bir de bu kitabeler Osmanlı medeniyeti’nin izdüşümlerini gösteriyorsa daha da önemlidir. İşte bu demden olmak üzere Taraklı’nın Osmanlı döneminde taşa hakkedilen yazılarını, kitabelerini okumaya çalıştığımızda inancın dışa vurumunun görkemiyle karşılaşırız. Zaten Osmanlı dönemi mezar taşları ve kitabeleri gerek işçiliği, gerek yazı sanatıyla birer sanat harikasıdır. Hele şehirlerimizdeki eski mezar taşları incelendiğinde, hatta Osmanlı’nın 20 milyon kilometrelik devasa hükümran olduğu alan incelenirse -ki bu mezar taşlarının Anadolu dışında kalanlarının, özellikle de Balkanlardakilerin çoğu tahrip edilmiştir- bunu görmek mümkündür. İşte Taraklı ilçesindeki mezar taşları da Osmanlı kültürünün, inancının günümüze kalan bir yansımasıdır. Bu mezar taşlarından bazılarının kitabeleri şöyledir:

“Bâkî olan Allah’tır. Ey Allah’ım! Ayrılığınla beni terk edilmiş eyleme. Binbir ismin hürmetine ey zeval bulmayan Hüdâ! Mahşer yerinde beni mahzun ve hor kılma…”

“Bâkî olan O Allah’tır. Beni bağışla ey Rabbim. Arş-ı A’zam ve Kur’an nuru hakkı için, gelip kabrimi ziyaret eden ihvan, ideler ruhuma bir fatiha ihsan…”

“Hüve’l-Bâkî, ziyaretten Murad bir duadır. Bugün bana ise yarın sanadır…”

“Hüve’l-Bâkî, fenâdan bekâya eyledi rıhlet, ide kabrini Hak ravza-i cennet…”

“Bâkî olan Allah’tır. Çünkü ecel geldi ona olmaz aman, cürmünü affeyle yâ Rabbe’l- Mennan, mağfiret kıl olmasın hâli yaman, mazhar-ı nur-ı şefaat kıl her zaman…”

“Bâkî olan O Allah’tır. Terk etti ana-babasının bir gülü, taze iken ola Cennet bülbülü…”

“Bâkî olan Allah’tır. Genç evladım uçtu cennet bağına. Firakı kaldı valideynin canına…”

“Bâkî olan Allah’tır. Âh ile dinleyerek tazeliğime doyamadım. Çünkü ecel vadesi dolmuş murâd alamadım. Âh! Fânî cihanda dolu ömür süremedim. Ne ayrılık ki takdir bu imiş tâ ezelden bilemedim…”

“Ansızın bir derde düştüm bulamadım asla deva, kimse beklemesin bu geçici dünyada vefa, gerçi derde düşüşüm Rabbimin daveti oldu, emanetini teslim edip ahirete gitti, genç iken göçtü cihandan böyle güzel huylu insan, dilerim kabrini pür-nûr eyleye Rabbü’l- Kerim…”*

Mezar taşlarının kitabeleri böyle sürüp gidiyor. Anlamlı, manevi duygularla mezcedilmiş ifadelerin yoğun olduğu taş üstüne yazılmış yazılar. Bir dantel gibi taşa hakkedilmiş yazılar… Tabii hepsinin sonunda beklenen tek şey, ruhlarına birer “Fatiha” okunması isteği…

Hz. Peygamber Medine’de Cennetü’l-Bâkî mezarlığına geceleri bile gitmiş, saatlerce dua etmiş, mezarlıkların en emin yerler olduğunu belirtmiştir. Biz de mezarlarla mezarlıklarla ünsiyet kurmak, gereken dersleri çıkararak hayatı anlamlandırmamız gerekmekte. Geçici olan hayatı, fânî olan dünyayı anlamlandırmak için bu bir ön koşuldur.

Durduk yere Taraklı’nın mezar taşları nereden çıktı demeyin. Üstad İsmet Özel’in dediği gibi bazı kitaplar gelir insanları bulur. Tıpkı bu kitabında hiç beklemediğim bir yerde, beklemediğim bir zamanda beni bulduğu gibi… Yine de siz imkân bulursanız yolunuzu Taraklı’ya, Göynük’e, Geyve’ye düşürün… Oraların güzelliğini temaşa ederken, mazinin gergefinde kalmış, sizden bir “Fatiha” bekleyen öteye gidenleri de ihmal etmeyin!

Taraklı’nın tarihçesi ve mezar taşları için bkz. Lütfi Şeyban, Osmanlı Dönemi Taraklı Mezar Taşları ve Kitabeleri, Adapazarı Belediyesi Kültür Yayınları, 2007.

Fahri Güven

http://www.milligazete.com.tr/